Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών έκανε δεκτή ανακοπή που χειρίστηκε το γραφείο μας και ακύρωσε πράξη αναγκαστικής κατάσχεσης εις χείρας τρίτου, η οποία είχε επιβληθεί για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Ελληνικό Δημόσιο.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι, δεν αποδείχθηκε η νόμιμη κοινοποίηση ατομικής ειδοποίησης προς τον οφειλέτη πριν από τη λήψη του μέτρου της αναγκαστικής εκτέλεσης, ώστε να του παρασχεθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο η δυνατότητα να αμυνθεί αποτελεσματικά και να προβεί σε ρύθμιση του χρέους του. Έκρινε συνεπώς, ότι μη νομίμως χώρησε σε βάρος του αναγκαστική κατάσχεση.
Η απόφαση αναδεικνύει τη σημασία της αυστηρής τήρησης των δικονομικών εγγυήσεων κατά τη διαδικασία αναγκαστικής είσπραξης δημοσίων εσόδων και επιβεβαιώνει ότι η μη νόμιμη τήρησή τους μπορεί να οδηγήσει στην ακύρωση των σχετικών μέτρων εκτέλεσης.
Το κείμενο της απόφασης:
«Αριθμός απόφασης: ……………………..
ΑΚ 5644/2022
ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΤΜΗΜΑ 15ο ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ
Σ υ ν ε δ ρ ί α σ ε δημόσια στο ακροατήριό του στις 22 Μαρτίου 2024, με δικαστή την ………………………………., Πρωτοδίκη Διοικητικών Δικαστηρίων, και γραμματέα τη ………………………. δικαστική υπάλληλο,
γ ι α να δικάσει την ανακοπή με ημερομηνία κατάθεσης 4.10.2022,
τ ο υ ……………………………….., κατοίκου …………………………………………….., o οποίoς παραστάθηκε με τον δικηγόρο Ιωάννη Αγαθαγγέλου (Α.Μ. 40190), που τον διόρισε με εξουσιοδότηση και ο οποίος κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 133 παρ. 2 του Κ.Δ.Δ., περί μη εμφάνισής του,
κ α τ ά του Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο παραστάθηκε με τη Δικαστική Πληρεξουσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους …………………………, η οποία κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 133 παρ. 2 του Κ.Δ.Δ., περί μη εμφάνισής της.
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε κατά τον Νόμο
1. Επειδή, με την κρινόμενη ανακοπή, για την άσκηση της οποίας έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (σχετ. το ηλεκτρονικό παράβολο με κωδικό πληρωμής 661163326954 0916 0050), ζητείται παραδεκτώς η ακύρωση της με αριθμ. πρωτ. 22419/7.7.2022 πράξης αναγκαστικής κατάσχεσης του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Νέας Ιωνίας, με την οποία επιβλήθηκε κατάσχεση εις χείρας της Μαρίνας Σπυροπούλου, ως τρίτης, επί όσων όφειλε ή έμελλε να οφείλει στον ανακόπτοντα, ως μισθώτρια ακινήτου ιδιοκτησίας του, έως του ποσού των 82.918,66 ευρώ (κεφάλαιο ύψους 61.934,49 ευρώ πλέον προσαυξήσεων και λοιπών συνεισπραττομένων ύψους 20.984,17 ευρώ), το οποίο αυτός οφείλει στο Ελληνικό Δημόσιο με βάση τις περιεχόμενες στον συνημμένο στην προσβαλλόμενη πράξη πίνακα χρεών φορολογικές εγγραφές.
2. Επειδή, στον Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (Κ.Δ.Δ.), ο οποίος κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2717/1999 (Α΄ 97), ορίζεται στο άρθρο 217, ότι «1. Ανακοπή χωρεί κατά κάθε πράξης που εκδίδεται στα πλαίσια της διαδικασίας της διοικητικής εκτέλεσης και, ιδίως, κατά: α) … β) της κατασχετήριας έκθεσης …», στο άρθρο 224, ότι «1. Το δικαστήριο ελέγχει την προσβαλλόμενη πράξη κατά το νόμο και την ουσία, στα όρια της ανακοπής, τα οποία προσδιορίζονται από τους λόγους και το αίτημά της. 2. …» και στο άρθρο 225, ότι «Το δικαστήριο, αν διαπιστώσει παράβαση νόμου ή ουσιαστικές πλημμέλειες της προσβαλλόμενης πράξης, προβαίνει στην ολική ή μερική ακύρωση ή στην τροποποίησή της. … ».
3. Επειδή, εξάλλου, στο ν.δ. 356/1974 «περί Κώδικος Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων» (Κ.Ε.Δ.Ε., Α΄ 90), όπως ίσχυε πριν την κατάργησή του με το άρθρο 85 παρ. 5 του νέου Κ.Ε.Δ.Ε. (ν. 4978/2022, Α΄ 190/7.10.2022, με ισχύ σύμφωνα με το άρθρο δεύτερο του νόμου αυτού από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως), οριζόταν, στο άρθρο 4, όπως η παρ. 1 αυτού ίσχυε πριν από την τροποποίησή της με το άρθρο 7 παρ. 5 του ν. 4224/2013 (Α΄ 288, με ισχύ από την 1η.1.2014, σύμφωνα με την παρ. 11 του άρθρου αυτού), ότι «1. Άμα τη βεβαιώσει ποσού τινός εις το Δημόσιον Ταμείον ως δημοσίου εσόδου ο Διευθυντής του Δημοσίου Ταμείου υποχρεούται επί πειθαρχική αυτού ευθύνη να αποστείλη προς τον οφειλέτην ατομικήν ειδοποίησιν, δυνάμενος και να κοινοποιήση ταύτην, περιέχουσαν τα στοιχεία του οφειλέτου, το είδος και το ποσόν του χρέους, το οικονομικόν έτος εις ο ανήκει τούτο, τον αριθμόν και την χρονολογίαν του τριπλοτύπου βεβαιώσεως και την χρονολογίαν πληρωμής του χρέους ή εκάστης δόσεως εις περίπτωσιν καταβολής εις δόσεις. Η ειδοποίησις αύτη αποστέλλεται προς τον οφειλέτην διά της Ταχυδρομικής Υπηρεσίας ή δι’ υπαλλήλων του Δημοσίου Ταμείου. … 2. … 3. Η παράλειψις αποστολής της κατά την παράγραφον 1 του παρόντος άρθρου ειδοποιήσεως ουδεμίαν ασκεί επίδρασιν επί του κύρους των κατά του οφειλέτου λαμβανομένων αναγκαστικών μέτρων.» και στο άρθρο 7, όπως ίσχυε πριν την τροποποίησή του με το άρθρο 7 παρ. 7 του ως άνω ν. 4224/2013, ότι «Από της επομένης ημέρας καθ’ ην κατά το άρθρον 5 του παρόντος Ν. Διατάγματος τα χρέη προς το Δημόσιον καθίστανται ληξιπρόθεσμα ο Διευθυντής του Ταμείου δικαιούται εις την λήψιν αναγκαστικών μέτρων κατά των οφειλετών διά το καθυστερούμενον μέρος του χρέους.». Στα προαναφερόμενα δε άρθρα του ν.δ. 356/1974, όπως ίσχυαν μετά τις ως άνω τροποποιήσεις των διατάξεών τους τους με το άρθρο 7 του ν. 4224/2013, προβλέπονταν τα εξής: «Άρθρον 4. 1. Με την εξαίρεση των φόρων και των λοιπών δημοσίων εσόδων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4174/2013), για τα οποία εφαρμόζονται αποκλειστικά οι διατάξεις του ως άνω Κώδικα … μετά την καταχώριση του χρέους ως δημοσίου εσόδου κατά τις διατάξεις του άρθρου 2 παράγραφος 3, η Φορολογική Διοίκηση εκδίδει ατομική ειδοποίηση, την οποία, είτε αποστέλλει ταχυδρομικά στον οφειλέτη και στα συνυπόχρεα πρόσωπα είτε την κοινοποιεί σε αυτούς σύμφωνα με το άρθρο 5 του ν. 4174/2013. Στην ατομική ειδοποίηση αναφέρονται τα στοιχεία και ο αριθμός φορολογικού μητρώου, εφόσον υπάρχει, του οφειλέτη, το είδος και το ποσό του χρέους, συμπεριλαμβανομένων των τόκων που έχουν ήδη υπολογισθεί κατά την κείμενη νομοθεσία, ο αριθμός και η χρονολογία καταχώρισης του χρέους ως δημοσίου εσόδου ή ο τίτλος στον οποίο βασίζεται το χρέος, ο χρόνος και ο τρόπος καταβολής αυτού, η μνεία ότι από την επομένη ημέρα της λήξης της νόμιμης προθεσμίας καταβολής του χρέους και μέχρι την τελική εξόφληση αυτού υπολογίζονται οι τόκοι και το πρόστιμο του άρθρου 6 του παρόντος … 2. … Άρθρο 7 1. Αναγκαστικά μέτρα δεν λαμβάνονται πριν παρέλθουν τριάντα (30) ημέρες από την κοινοποίηση σύμφωνα με το άρθρο 5 του ν. 4174/2013 στον υπόχρεο, οφειλέτη ή συνυπόχρεο πρόσωπο, ατομικής ειδοποίησης υπερημερίας … 2. Δεν απαιτείται η κοινοποίηση της ατομικής ειδοποίησης υπερημερίας για την επιβολή κατάσχεσης στις περιπτώσεις κατάσχεσης χρημάτων ή χρηματικών απαιτήσεων στα χέρια του υπόχρεου ή τρίτου. 3. … 4. Σε περίπτωση κατά την οποία οι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων του παρόντος άρθρου δεν είναι σύμφωνες με τις διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4174/2013), οι διατάξεις αυτού υπερισχύουν, για τα έσοδα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του».
4. Επειδή, περαιτέρω, μετά την έναρξη ισχύος του, κατά τον κρίσιμο χρόνο ισχύοντος, Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Κ.Φ.Δ., ν. 4174/2013, Α΄ 170), ήτοι μετά την 1η.1.2014, καθοριζόταν από αυτόν η διαδικασία προσδιορισμού και είσπραξης των εσόδων του Δημοσίου, που ορίζονταν στο άρθρο 2 και το Παράρτημα αυτού. Ειδικότερα, στο άρθρο 45 του ίδιου ως άνω Κώδικα οριζόταν ότι «1. Η είσπραξη των φόρων και των λοιπών εσόδων του Δημοσίου που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κώδικα πραγματοποιείται δυνάμει εκτελεστού τίτλου. 2. Εκτελεστοί τίτλοι από το νόμο είναι: α) …», στο άρθρο 47, όπως αυτό ίσχυσε μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 47 του ν. 4223/2013 (Α΄ 287), ότι «1. Σε περίπτωση μη καταβολής των ποσών που αναφέρονται στην πράξη προσδιορισμού του φόρου ή στην πράξη επιβολής προστίμων … μέχρι την προβλεπόμενη σε αυτά ημερομηνία πληρωμής η Φορολογική Διοίκηση κοινοποιεί στον φορολογούμενο ατομική ειδοποίηση καταβολής των οφειλών του που δεν έχουν καταβληθεί εντός των νομίμων προθεσμιών πριν τη διενέργεια οποιασδήποτε πράξης εκτέλεσης σύμφωνα με όσα ορίζονται στα επόμενα άρθρα του Κώδικα. 2. Σε περίπτωση μη καταβολής των ποσών που αναφέρονται στην ατομική ειδοποίηση εντός τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση της ατομικής ειδοποίησης καταβολής οφειλής, η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να προβεί στη λήψη μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης σύμφωνα με όσα ορίζονται στον Κώδικα. Δεν απαιτείται η κοινοποίηση της ειδοποίησης για την επιβολή κατάσχεσης στις περιπτώσεις κατάσχεσης χρηματικών ποσών ή απαιτήσεων στα χέρια του φορολογουμένου ή τρίτου. 3. Στην ατομική ειδοποίηση αναφέρονται: α) το ονοματεπώνυμο … και τα στοιχεία του φορολογουμένου …γ) η ημερομηνία έκδοσης της ατομικής ειδοποίησης καθώς και παραπομπές στους αντίστοιχους εκτελεστούς τίτλους, συμπεριλαμβανομένων σχετικών προθεσμιών, ημερομηνιών καταβολής και αριθμού δόσεων, δ) το είδος και το ποσό των οφειλόμενων φόρων, των τόκων, των προστίμων και η φορολογική περίοδος ή περίοδοι ή οι φορολογικές υποθέσεις που αφορούν αυτά, με εξαίρεση αυτά για τα οποία ισχύει νόμιμη ή δικαστική αναστολή πληρωμής … η) ο όρος ότι εφόσον ο φορολογούμενος δεν προβεί σε εξόφληση εντός τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση της ατομικής ειδοποίησης, η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να προβεί σε διαδικασία αναγκαστικής είσπραξης των ποσών που αναφέρονται σε αυτή, εκτός εάν ο φορολογούμενος υπαχθεί σε πρόγραμμα ρύθμισης οφειλών εντός τριάντα (30) ημερών σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 43 του Κώδικα. 4. Η ατομική ειδοποίηση η οποία δεν εξομοιώνεται με επιταγή προς πληρωμή κοινοποιείται στον φορολογούμενο σύμφωνα με το άρθρο 5 του Κώδικα. 5. …», στο άρθρο 48, ότι «1. Εξαιρουμένων των θεμάτων που ρυθμίζονται διαφορετικά από τον παρόντα Κώδικα, η αναγκαστική είσπραξη των φόρων και λοιπών εσόδων του Δημοσίου που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κώδικα διενεργείται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο ν.δ. 356/1974 περί Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων. 2. …» και στο άρθρο 72 παρ. 13 αυτού, ότι «Οι διατάξεις του άρθρου 47 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας εφαρμόζονται για οφειλές για τις οποίες αποκτάται εκτελεστός τίτλος από την 1.1.2014 και εφεξής.».
5. Επειδή, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, η ατομική ειδοποίηση του άρθρου 4 παρ. 1 του Κ.Ε.Δ.Ε. καθώς και η ατομική ειδοποίηση καταβολής οφειλής-υπερημερίας του άρθρου 47 παρ. 1 του ν. 4174/2013 [για τις εμπίπτουσες στο πεδίο εφαρμογής του Κ.Φ.Δ. οφειλές για τις οποίες αποκτάται εκτελεστός τίτλος από την 1.1.2014 και εφεξής (άρθρο 72 παρ. 13 του Κ.Φ.Δ.)], αποσκοπούν στο να γνωστοποιηθεί στον οφειλέτη του Δημοσίου το χρέος του και η αιτία του, ούτως ώστε να δυνηθεί αυτός να στραφεί με τα ένδικα βοηθήματα που προβλέπει ο Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας (ανακοπή και αναστολή εκτέλεσης) είτε κατά της πράξης ταμειακής βεβαίωσης, είτε κατά της ατομικής ειδοποίησης καταβολής οφειλής-υπερημερίας (ΣτΕ Ε.Α. 215-7/2016), αντιστοίχως, ή να προβεί σε ρύθμιση του χρέους του. Επομένως, χωρίς την κοινοποίηση αυτή, δεν μπορεί να χωρήσει εγκύρως η περαιτέρω διαδικασία εκτέλεσης (πρβλ. ΣτΕ 1130/2017, 2080/2014 7μ.). Με τα δεδομένα αυτά και λαμβάνοντας, περαιτέρω, υπόψη ότι οι διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 3 του Κ.Ε.Δ.Ε. και 47 παρ. 2 του Κ.Φ.Δ. πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 20 παρ. 1 του Συντάγματος, η μη περιέλευση ή η καθυστερημένη περιέλευση της ατομικής ειδοποίησης στον οφειλέτη, η οποία θα είχε ως αποτέλεσμα να απωλέσει ο τελευταίος στάδιο δικονομικής προστασίας πριν από τη λήψη συγκεκριμένου μέτρου εκτέλεσης, όπως η κατάσχεση κινητών ή ακινήτων του, οδηγεί σε ακύρωση της πράξης αυτής εκτέλεσης, εφόσον ο οφειλέτης επικαλεστεί το γεγονός της μη περιέλευσης ή της μη έγκαιρης περιέλευσης σε αυτόν της ατομικής ειδοποίησης (ΣτΕ 1074/2017, 3325/2014, 29/2013 κ.ά., ΔΕφΑθ 2681, 1815/2023, 3897/2022, ΔΕφΠειρ 2118/2023). Παράβαση της υποχρέωσης αυτής από το Δημόσιο μπορεί να μην οδηγήσει σε ακύρωση της οικείας πράξης εκτέλεσης μόνο στην περίπτωση που ο καθ’ ου η αναγκαστική εκτέλεση είχε αποδεδειγμένα λάβει γνώση της ταμειακής βεβαίωσης και της οφειλής του, η προβολή δε του σχετικού ισχυρισμού και η απόδειξή του βαρύνουν το Δημόσιο (ΣτΕ 1655/2022).
6. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα ακόλουθα: Με το προσβαλλόμενο με αριθμ. πρωτ. 22419/7.7.2022 (αριθ. ειδ. βιβλ. 2042/2022) κατασχετήριο έγγραφο του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Νέας Ιωνίας, επιβλήθηκε αναγκαστική κατάσχεση εις χείρας της …………………………….., ως τρίτης, επί όσων όφειλε ή επρόκειτο να οφείλει στον ανακόπτοντα, ως μισθώτρια ακινήτου ιδιοκτησίας του, και έως του ποσού των 82.918,66 ευρώ, για την ικανοποίηση απαιτήσεων του καθ’ ου Δημοσίου από ληξιπρόθεσμες φορολογικές οφειλές του ανακόπτοντος προς αυτό κατά τα οικονομικά έτη 2007 και 2011 έως 2022. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τον συνημμένο στο προσβαλλόμενο κατασχετήριο πίνακα χρεών, οι ως άνω οφειλές συνολικού ύψους 82.918,66 ευρώ (κεφάλαιο ύψους 61.934,49 ευρώ πλέον προσαυξήσεων και λοιπών συνεισπραττομένων ύψους 20.984,17 ευρώ) προέρχονταν, μεταξύ άλλων, από: α) φόρο εισοδήματος, β) Φ.Π.Α., γ) πρόστιμα Φ.Π.Α., δ) ΕΝ.Φ.Ι.Α., ε) πρόστιμα Κ.Β.Σ., στ) Ε.Ε.Τ.Η.Δ.Ε., ζ) Ε.Δ.Ε., η) τέλη κυκλοφορίας και θ) εισφορές και τέλος επιτηδεύματος.
7. Επειδή, με την κρινόμενη ανακοπή προβάλλεται, μεταξύ άλλων, ότι η προσβαλλόμενη πράξη αναγκαστικής κατάσχεσης εις χείρας τρίτου δεν είναι νόμιμη, διότι με αυτήν επιβλήθηκε σε βάρος του ανακόπτοντος αιφνιδιαστικά το δυσμενέστατο μέτρο της αναγκαστικής κατάσχεσης, χωρίς προηγουμένως να του αποσταλεί καμία απολύτως ατομική ειδοποίηση σχετικά με τις βεβαιωμένες οφειλές του για τις οποίες κινήθηκε η ένδικη διαδικασία.
8. Επειδή, με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στη σκέψη 5 της παρούσας απόφασης, το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη ότι το καθ’ ου δεν επικαλείται ότι πριν την επιβολή της ένδικης κατάσχεσης έλαβε χώρα έκδοση και νόμιμη κοινοποίηση προς τον ανακόπτοντα ατομικής ειδοποίησης, ώστε να του παρασχεθεί κατά τον τρόπο αυτό η δυνατότητα είτε να αμυνθεί αποτελεσματικά είτε να προβεί σε ρύθμιση του χρέους του, ούτε άλλωστε προκύπτει κάτι τέτοιο από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου, κρίνει ότι μη νομίμως χώρησε σε βάρος του αναγκαστική κατάσχεση, όπως βασίμως προβάλλεται με την υπό κρίση ανακοπή, ενώ παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών λόγων αυτής.
9. Επειδή, κατόπιν αυτών, η κρινόμενη ανακοπή πρέπει να γίνει δεκτή, να ακυρωθεί η με αριθμ. πρωτ. 22419/7.7.2022 πράξη αναγκαστικής κατάσχεσης του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Νέας Ιωνίας και να αποδοθεί στον ανακόπτοντα το καταβληθέν παράβολο (άρθρο 277 παρ. 9 εδ. α΄ του Κ.Δ.Δ.). Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί το καθ’ ου στα δικαστικά έξοδα του ανακόπτοντος (άρθρο 275 παρ. 1 εδ. α΄ του Κ.Δ.Δ.), τα οποία ανέρχονται στο ποσό των εκατόν σαράντα εννέα (149) ευρώ.
Δ Ι Α Τ Α Υ Τ Α
Δέχεται την ανακοπή.
Διατάσσει την απόδοση του καταβληθέντος παραβόλου στον ανακόπτοντα.
Καταλογίζει σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου τα δικαστικά έξοδα του ανακόπτοντος, τα οποία ανέρχονται σε ……………………
Η απόφαση δημοσιεύτηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου, κατά τη δημόσια συνεδρίαση της ………………………………
Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ»